Yumurta ve Sağlık Beslenme İçindeki Yeri
Sağlıklı beslenme vücudun ihtiyacı olan enerji ve besin öğelerinin eksiksiz olarak
vücuda alınması ile mümkündür. Bunun için tüm besin gruplarından yeteri kadar tüketmek
gerekir. Yumurta bu noktada et grubu içinde değerlendirdiğimiz, kaliteli protein
kaynağı olan mükemmel bir yiyecektir.
Yumurta kanatlılardan elde edilen önemli bir besin maddesidir. Yumurta deyimi akla
ilk önce tavuk yumurtasını getirir. Besinlerle ilgili yasal düzenlemelerde “yumurta”
deyimi tavuk yumurtasını gösterir.
Anne sütünden sonra insanın ihtiyacı olan hemen tüm besin öğelerini bulunduran tek
besindir. Dış kabuk, ak ve sarıdan oluşur.
Besleyici değeri yüksek: Yumurta
Yumurta örnek protein olarak gösterilmektedir. Çünkü anne sütünden sonra protein
örüntüsü en zengin besindir. Yumurta ile protein dışında içerdiği yağ, vitaminler,
mineraller de ideal bir dengede bizlere sunulmaktadır. Değerli bir besin olmasının
bir diğer nedeni, içinde bulunan protein ve diğer besin öğelerinin, insan metabolizması
tarafından tamamına yakınının kullanılabilmesidir.
Besin değerinin yüksek olması yeni bir yaşamın özü olmsından ileri gelir. İçerdiği
proteinlerin % 100ü vücut proteinlerine dönüşebilir, bu nedenle ‘örnek protein’
denilmektedir. Yumurtada bulunan yağların üçte biri doymuş,% 10’ u çoklu doymamış,
kalanı tekli doymamış yağ asitleridir. Lesitin, fosfolipitler ve kolesterol içerir.
A, D, E, B2, fosfor, Demir, çinkodan zengindir. Beyin gelişimi için gerekli kolinin
en iyi kaynaklarındandır.
Yumurta alırken, saklarken ve tüketirken dikkat
Yumurtanın doğal bir ambalajı vardır ve gıdalara yapılan hilelerin hiçbiri yumurtaya
bu nedenle yapılamaz. Tek hassas olunacak konu yumurtanın taze mi bayat mı olduğudur.
Yumurta alırken üretim tarihi ve son kullanma tarihi mutlaka kontrol edilmeli, alındıktan
sonra bu süreler içinde tüketilmelidir.
Uygun olmayan depolama şartlarında tutulan yumurtalar kısa süre içinde bozularak
sağlık için zararlı hale gelir. -1,+1°C arasında 1–2 hafta, Kabuğun kırılmasından
sonra 7–9 gün buzdolabında, çiğ yumurta -18°C de dondurulduğu takdirde 1 yıl süreyle
saklanabilir.
Yumurtalı yemekler hazırlanmadan önce ve sonra ellerin, kullanılacak kapların araçların
hijyenik bir şekilde yıkanması gereklidir. Çiğ yumurtalar önce yıkanıp kurulanmalı,
ardından temiz kaplara kırılmalıdır. Kullanılacak miktar kadar yumurta buzdolabından
dışarıya çıkartılmalıdır.
Yumurta içeren ve yumurtadan zengin yiyecekler hazırlanma sürelerinin dışında 2
saatten fazla oda sıcaklığında tutulmamalıdır.
Yumurta içeren bütün tarifelere pişirilme işlemi uygulanmalıdır. Çiğ yumurtanın
hem sindirimi güçtür hem de mikroorganizmaların bulaşma riski vardır. Salmonella
enfeksiyonları en çok rastlanılanıdır. Çiğ yumurtanın beyazındaki avidin, sarısında
bulunan B grubu vitaminlerden biyotini bağlayarak kullanılmasını engeller. Pişirme
ile bu olumsuz etki önlenir.
Çatlak ve kırık yumurtalar satın alınmamalıdır; çünkü bu yumurtalar çok çabuk bozulur
ve ayrıca mikroorganizmaların oluşmasına meydan verirler. Yumurtanın kabuğu temiz,
düzgün görünüşlü, yeterli kalınlıkta ve az pürüzlü olmalıdır. Evde buzdolabında
ve alınan orijinal karton kutusu içerisinde, yıkanmadan saklanmalıdır. Yıkandığında
doğal koruyucu tabakasını kaybeder. Bu nedenle yumurta kullanılacağı zaman yıkanmalıdır.
Buzdolabında diğer besinlerle temas etmemelidir.